Harmony Link, czyli jak Polska pomoże krajom bałtyckim rozejść się z Rosją w pokoju

Państwa bałtyckie przygotowują się do rozwodu z systemem elektroenergetycznym Wspólnoty Niepodległych Państw. Pomoże w tym projekt Harmony Link realizowany z Polakami. Zaszkodzić mogą Rosjanie, którzy mogą rozejść się w pokoju albo iść na starcie – pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny BiznesAlert.pl.

Rozstanie z Rosją

Litwa, Łotwa i Estonia postanowiły, że odłączą się od postsowieckiego systemu IPS/UPS, który uniemożliwiał im integrację rynku energii z Europą kontynentalną w ramach Unii Europejskiej. Do wyboru mieli jeszcze synchronizację z systemem skandynawskim, ale ten pomysł upadł. W zeszłym roku udało się osiągnąć porozumienie polityczne krajów bałtyckich z Polską o synchronizacji z jej udziałem. Zdecydowano o synchronizacji za pośrednictwem istniejącego połączenia LitPol Link oraz przyszłego kabla HVDC, który połączy Polskę i Litwę przez Bałtyk. Synchronizacja ma zostać przeprowadzona do 2025 roku.

Przypadek Ostrołęki

Przy okazji warto rozprawić się z jednym mitem. Chociaż rząd polski przekonuje, że rozbudowa Elektrowni Ostrołęka o nowy blok węglowy jest działaniem na rzecz synchronizacji z państwami bałtyckimi, to miałaby ona problem z konkurowaniem na rynku ze skandynawską energią docierającą ze Szwecji przez NordBalt. Szwedzi posiadają trzy elektrownie jądrowe (osiem reaktorów) i rozwiniętą energetykę wodną. Razem zapewniają one 80 procent zapotrzebowania w tym kraju, a nadwyżki trafiają na eksport. Zatem Ostrołęka C będzie jedną z opcji zwiększającą bezpieczeństwo energetyczne Litwinów, ale prawdopodobnie droższą od alternatyw. Minister energetyki Litwy potwierdził na łamach BiznesAlert.pl taką interpretację. – Nie ma bezpośredniego połączenia między synchronizacją a Ostrołęką, ale każda nowa i stabilna moc wytwórcza zwiększy nasze bezpieczeństwo dostaw – powiedział.

Vaiciunas: Dobra zmiana w relacjach Polski i Litwy (ROZMOWA👥)

http://biznesalert.pl/polska-litwa-synchronizacja-gipl-lng/embed/#?secret=4bnY4UHVfe

Harmony Link

Polacy pomogą jednak inaczej. W ramach synchronizacji zdecydowano się na alternatywę w postaci Harmony Link. To projekt kabla stałoprądowego, w sprawie którego w grudniu zeszłego roku Polskie Sieci Elektroenergetyczne i Litgrid podpisały wstępne porozumienie. Z informacji BiznesAlert.pl wynika, że powstała grupa robocza Polskich Sieci Elektroenergetycznych i LG. Celem jest podjęcie ostatecznej decyzji inwestycyjnej w przyszłym roku. Na razie nie są jednak jeszcze znane szczegóły techniczne nowego kabla ani jego dokładny przebieg.

Znany jest jednak zamysł połączenia, o którym opowiada nam przedstawiciel rządu. – Kabel wysokonapięciowy, stałoprądowy został uznany za technicznie niezbędny dla synchronizacji systemów energetycznych państw bałtyckich z systemem europejskim – tłumaczy Piotr Naimski, pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej. – Energetyczne „przyłączenie” państw bałtyckich do Europy dokona się za pośrednictwem Polski. Obędzie się to bez potrzeby zbudowania LitPol Link 2. Nie będziemy budowali drugiej linii przemiennoprądowej. Wystarczy obecnie działający już LitPol Link. Zbudujemy za to kabel podmorski, który zapewni bezpieczeństwo po przyłączeniu systemów Litwy, Łotwy i Estonii do obszaru europejskiego.

– Mamy porozumienie polityczne między Polską, Litwą, Łotwą, Estonią i Komisją Europejską z czerwca zeszłego roku, określające scenariusz realizacji tego projektu. Wiosną tego roku będziemy mieli techniczne warunki synchronizacji ustalone przez ENTSO-E. Państwa bałtyckie wystąpią z poparciem PSE o przyłączenie do systemu. W międzyczasie PSE współpracuje z litewskim operatorem Litgrid bardziej szczegółowo. Data graniczna to 2025 rok, kiedy ma dojść do realizacji projektu synchronizacji – mówi Piotr Naimski.

Rozstanie w pokoju czy nie?

Rosjanie przygotowują się do testów pracy systemu elektroenergetycznego. Jednak BiznesAlert.pl podaje, że ich działania opóźniają rozpoczęcie testów prowadzonych przez kraje bałtyckie i mogą paść głosy, że jest to działanie celowe, jak w przypadku ćwiczeń floty rosyjskiej opóźniające budowę kabla NordBalt, o których także informowaliśmy. Przygotowania do synchronizacji nie są zsynchronizowane, a w razie problemów kraje bałtyckie będą mogły liczyć na wsparcie Komisji Europejskiej, z którą jest uzgodniony cały proces.

Rosjanie opóźniają przygotowania do synchronizacji państw bałtyckich z UE

http://biznesalert.pl/synchronizacja-opoznienie-rosja/embed/#?secret=jVuQRTe7Ez

Litwini nie obawiają się problemów. – Rosjanie ogłosili plany przestawienia pracy systemu elektroenergetycznego w Obwodzie Kaliningradzkim na tryb izolowany, co podobnie jak uruchomienie FSRU w Obwodzie ma zwiększyć ich bezpieczeństwo energetyczne. To reakcja na plan uniezależnienia krajów bałtyckich od pierścienia Brell – tłumaczy minister energetyki Litwy Zygimantas Vaiciunas. – Odczytujemy to jako znak, że Rosja przyjmuje do wiadomości „rozwód z BRELL”.

To bazowy scenariusz, na który się przygotowujemy. Należy podkreślić, że z punktu widzenia technicznego nie będzie to pierwszy raz w historii, kiedy Obwód Kaliningradzki będzie działał w izolacji – dodał litewski minister. Jego zdaniem w interesie wszystkich zaangażowanych krajów leży desynchronizacja Obwodu bez „dodatkowego ryzyka dla bezpiecznej pracy ich systemów elektroenergetycznych”.

Praktycznie synchronizacja już się zaczęła. Początek procesu symbolizuje zwrócenie się o przedstawienie przez związek operatorów europejskich ENTSO-E wymogów technicznych synchronizacji, co zgodnie z przewidywaniami litewskiego ministra stanie się wiosną. – Kraje bałtyckie wystąpiły o finansowanie z Connecting Europe Facility, a decyzja ma zostać podjęta w bardzo bliskiej przyszłości – zapewnił mnie Vaiciunas.

Byle do 2025 roku

Nie wiadomo jednak, czy Rosjanie już teraz nie grają na opóźnienie rozstania krajów bałtyckich z BRELL, którą będzie im trudno zatrzymać. Być może brak synchronizacji w przygotowaniach do synchronizacji to nie przypadek. Jednak groźby blackoutu pojawiające się w rosyjskich mediach co najmniej od lutego zeszłego roku, kiedy ostatnio o nich pisałem, prawdopodobnie się nie spełnią. Przypominam, że według przedstawicieli Litwy istnieje możliwość instalacji konwerterów pozwalających na dalszy handel energią z Białorusią i Rosją w razie opóźnienia synchronizacji poza 2025 rok. Jednakże takie rozstrzygnięcie wymagałoby prawdopodobnie układu z Rosjanami, który ustępstwami po stronie bałtyckiej mógłby wykroczyć poza sektor elektroenergetyczny.

Reklamy

Układ o wypchnięciu Deripaski zamiast nowych sankcji wobec Nord Stream 2 | Tańsza ropa za unifikację? „To ultimatum Putina dla Białorusi”

Tak powstaje gazociągowa obręcz dla Europy Środkowo-Wschodniej.

:Przed zamkniętym spotkaniem członków Izby Reprezentantów poświęconym sankcjom wobec Rosji sekretarz skarbu Steven Mnuchin zapowiedział, że układ o wypchnięciu oligarchy Olega Deripaski z akcjonariatu pozwoli zdjąć sankcje z części firm rosyjskich.

:Zgodnie z analizą BiznesAlert.pl Rosja oczekuje od Białorusi bliższej integracji w zamian za atrakcyjną ofertę handlu ropą.

:Eksperci z Komisji Europejskiej, Ukrainy i Rosji spotkają się ponownie 15 stycznia, aby kontynuować negocjacje procesu trójstronnego na temat minimalnych dostaw gazu przez terytorium ukraińskie po uruchomieniu spornego Nord Stream 2. Trójstronne negocjacje z udziałem polityków odbędą się 21 stycznia. Czytaj dalej„Układ o wypchnięciu Deripaski zamiast nowych sankcji wobec Nord Stream 2 | Tańsza ropa za unifikację? „To ultimatum Putina dla Białorusi””

Gazociąg Transkaspijski za blokadę USA. Jest konwencja o Morzu Kaspijskim | Manewr podatkowy dzieli Białoruś i Rosję w sporze o ropę

Czy Rosjanie zdołają zablokować Korytarz Południowy?

:Prezydenci Azerbejdżanu, Iranu, Kazachstanu, Turkmenistanu i Rosji w kazachskim Aktau podpisali porozumienie kończące spór prawny o Morze Kaspijskie.

:Nowy spór podzielił Białoruś i Rosję. Chodzi o dostawy ropy rosyjskiej na terytorium białoruskie, które podrożeją przez tzw. manewr podatkowy. Czytaj dalej„Gazociąg Transkaspijski za blokadę USA. Jest konwencja o Morzu Kaspijskim | Manewr podatkowy dzieli Białoruś i Rosję w sporze o ropę”

Iran testuje na Białorusi model sprzedaży ropy pomimo sankcji USA | Gazprom nadal wygrywa z LNG. Polska w awangardzie zmian

Zasoby gazu w Iranie wg. OPEC

:Ambasador Iranu w Białorusi Muhammad Oweysi poinformował, że jego kraj podpisał umowę na dostawy ropy naftowej w zamian za sprzęt przemysłowy. Wymiana barterowa to jeden ze sposobów na utrzymanie dostaw pomimo spodziewanego powrotu sankcji USA na tego rodzaju transakcję w dolarach.

:Niespodziewany wzrost cen LNG w Azji sprawił, że spadają dostawy tego paliwa do tańszej Europy. Powodem jest rosnące zapotrzebowanie Chin, które wywołało spadek dostaw na Stary Kontynent. Czytaj dalej„Iran testuje na Białorusi model sprzedaży ropy pomimo sankcji USA | Gazprom nadal wygrywa z LNG. Polska w awangardzie zmian”

Koordynacja zamiast przedłużenia porozumienia naftowego? | Atom na Białorusi bez dostępu do Litwy | Turkish Stream mimo problemów nadal mierzy w Bałkany

Rosyjska propozycja projektu Turkish Stream.

:Rosja proponuje OPEC koordynację, ale nie przedłużenie porozumienia naftowego.

:Litwa studzi nadzieje Białorusinów na sprzedaż energii z Elektrowni Ostrowiec.

:Z informacji ICIS wynika, że pomimo problemów rosyjski Gazprom zamierza zrealizować plan rozwoju dostaw gazu na Bałkany. Nie udało się z użyciem South Stream, więc chce przekonać partnerów do Turkish Stream. Czytaj dalej„Koordynacja zamiast przedłużenia porozumienia naftowego? | Atom na Białorusi bez dostępu do Litwy | Turkish Stream mimo problemów nadal mierzy w Bałkany”

Energetyka to sanktuarium polskiej polityki wschodniej

Mateusz Morawiecki. Fot. Flickr
Mateusz Morawiecki. Fot. Flickr

Pomimo zawieruchy wywołanej sporami historycznymi polska polityka wschodnia trzyma się mocno w energetyce. PGNiG rozwija działalność na Ukrainie, spółki naftowe przełamują impas na Litwie. Polska, kraje bałtyckie, Ukraina i Mołdawia razem krytykują projekt, który grozi dominacją Rosji na rynku gazu – pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny BiznesAlert.pl.

Polityka wschodnia w Unii Europejskiej

Z uczciwości analitycznej warto zastrzec, że Litwa nie jest już typowym adresatem polskiej polityki wschodniej, jako kraj NATO oraz Unii Europejskiej. Od czasów piłsudczyków formułujących założenia prucia imperium rosyjskiego po szwach narodowościowych Litwa oprócz celu naszej polityki wschodniej stała się kluczowym partnerem w tych organizacjach. W energetyce podobnie jest jednak z Ukrainą i Mołdawią, które należą do Wspólnoty Energetycznej, a zatem integrują się w tym sektorze z całą Unią Energetyczną oraz Polską. Polska polityka wschodnia w Unii Europejskiej to bardziej wspólna polityka regionu na rzecz uniezależnienia od Rosji, niż unilateralne wymuszanie ustępstw na sąsiadach.

Szefowie parlamentów Polski, Litwy, Łotwy (zabrakło Estonii), Mołdawii i Ukrainy opowiedziały się w liście otwartym przeciwko projektowi gazociągu Nord Stream 2. Ich krytyka jest konstruktywna, bo zaproponowali alternatywę. Ich zdaniem „bezpieczeństwo energetyczne stanowi kluczowy komponent zjednoczonej i prosperującej Europy, w której zasady konkurencyjności i wolnego rynku są podwalinami sukcesu”. „Dlatego konieczne są inwestycje w infrastrukturę, a w szczególności w przyłącza gazu oraz dodatkowe gazociągi, które wzmocnią dywersyfikację dostaw gazu ziemnego” – podkreślili szefowie parlamentów pięciu państw Europy Środkowej i Wschodniej.

Pomimo historycznych sporów między Polską a Litwą oraz Polską a Ukrainą udało się podpisać deklarację, która piętnuje Nord Stream 2 i wyrazić „głęboki niepokój w związku z konsekwentnymi działaniami Rosji na rzecz wykorzystania interesów energetycznych do celów politycznych, co podważa jedność europejską i euroatlantycką”. Jest to konkretny przykład skutecznej polityki wschodniej, która bazuje na dialogu i kooperacji zamiast eskalacji wzajemnych oczekiwań.

Interwencyjna dostawa PGNiG w obliczu nowego kryzysu dostaw gazu z Rosji na Ukrainę to nie tylko refleks, ale konsekwencja wyboru strategicznego ramienia polskiej polityki gazowej. Stawia ono na plan rozwoju obecności na rynku ukraińskim, który w razie powodzenia przyczyni się do wzrostu przychodów firmy, wpływów Polski i osłabienia Rosji nad Dnieprem. Już teraz PGNiG eksportuje rocznie na Ukrainę prawie miliard metrów szesc. rocznie.

Warto w tym kontekście także wymienić zwrot na Litwie, gdzie doszło do przełomu dzięki elastyczności Wilna. Do przełomu na Litwie doszło dzięki powiązaniu losu PKN Orlen na Litwie z innymi tematami jak budowa Gazociągu Polska-Litwa i synchronizacja. Sugerowałem to jeszcze w 2015 roku. Pisząc w skrócie, bo te kwestie opisujemy szczegółowo każdego dnia w BiznesAlert.pl, Polska pomoże krajom bałtyckim w synchronizacji sieci elektroenergetycznych z Unią Europejską, co pozwoli uniezależnić im się od Rosji. W zamian Polacy otrzymali zgodę Kolei Litewskich na odbudowę torów kluczowych dla dostaw produktów z Rafinerii Możejki na Łotwę (kluczowe dla Orlenu) oraz zaproszenie do zwiększenia aktywności wydobywczej dla Grupy Lotos.

Możliwości na Białorusi ogranicza z jednej strony charakter reżimu Aleksandra Łukaszenki, a z drugiej podporządkowanie tamtejszego sektora gazowego oraz energii elektrycznej interesom Rosji. Okazuje się, że brak integracji europejskiej w sektorze energetycznym może być przeszkodą dla realizacji polskiej polityki wschodniej. Jeżeli tak, to integracja europejska wspiera tę politykę Polski w energetyce.

Prometeizm energetyczny

Dzięki powyższym przykładom widać, jak skuteczna jest polityka dialogu i kooperacji, raczej w ramach wspólnej polityki wschodniej na rzecz uniezależnienia od Rosji, niż polskiej polityki wschodniej mającej wyegzekwować coś od partnerów, jak Litwa czy Ukraina. Polska wykorzystuje do tego celu narzędzia dane przez integrację europejską, czyli programy łączenia rynków energii i gazu oraz standardy wyznaczane przez unijne regulacje, jak trzeci pakiet energetyczny. W ten sposób unijna polityka energetyczna służy interesom Polski, a Warszawa i jej partnerzy muszą dbać o równe tempo integracji, aby uniknąć Europy wielu prędkości. Najbardziej dobitny przykład to zgodna krytyka Nord Stream 2 przez Warszawę i Brukselę. Takie postulaty zawarłem w koncepcji prometeizmu energetycznego z 2011 roku, którą prezentowałem na ostatniej konferencji Polska Polityka Wschodnia pod Wrocławiem.

Polityka wschodnia ma sanktuarium w energetyce pomimo rosnącego wpływu radykałów na politykę zagraniczną partii rządzącej. Znajduje się ona w niebezpieczeństwie podporządkowania radykalnym postulatom polityki wielowektorowej lansowanej przez środowiska nacjonalistyczne obecne w okresowo współpracującym stronnictwie Kukiz’15, ale również w najbardziej radykalnych kręgach partii władzy. Sukcesy polskiej polityki wschodniej w energetyce pokazują, że stare, dobre podejście markowane nazwiskiem Jerzego Giedroycia nadal się sprawdza i przynosi wymierne owoce. Będzie ona tym skuteczniejsza, im lepszym biznesem będzie dla nas i naszych partnerów.

Należy się spodziewać, że jeśli siły zewnętrzne przeciwne skutecznej polityce wschodniej Polski będą chciały ją torpedować, to uderzą w politykę PGNiG, PKN Orlen czy Grupy Lotos na Ukrainie i Litwie. Będzie się to działo poprzez uderzenia w kadry i projekty. Warto konsekwentnie czytać rosyjskie media. Mogą nam one powiedzieć, kogo odwołać albo jaką inicjatywę anulować zechcą radykałowie w Polsce.

Jakóbik: Atom dla Polski. Obawy przed Rosatomem to nie rusofobia

Elektrownia atomowa w węgierskim Paks.

Czy przypadkowo o rosyjskim Rosatomie robi się głośno znów na kilka dni przed najważniejszym wydarzeniem gospodarczym w Polsce? Polacy chcą ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie elektrowni jądrowej. Rosjanie budują na potęgę. Okazuje się jednak, że jest więcej argumentów przeciwko ich kandydaturze na partnera technologicznego, niż względy bezpieczeństwa – pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny portalu BiznesAlert.pl Czytaj dalej„Jakóbik: Atom dla Polski. Obawy przed Rosatomem to nie rusofobia”

Męka atomu w Europie. Azjaci chcą jej uniknąć. Rosja chce osierocić Bałtów i usidlić Białoruś

Elektrownia atomowa w węgierskim Paks.

:Trzeci reaktor w elektrowni jądrowej Olkiluoto powstaje w mękach. Azjaci chcą uniknąć opóźnień i eskalacji kosztów przy ich projektach jądrowych. Japończykom się już udało.

ŁPrezydent Rosji Władimir Putin zapowiedział, że dostawy produktów ropopochodnych z Rosji na Białoruś zostaną przekierowane z bałtyckich do rosyjskich portów. Litwa ostrzega Mińsk przed niebezpieczeństwami. Czytaj dalej„Męka atomu w Europie. Azjaci chcą jej uniknąć. Rosja chce osierocić Bałtów i usidlić Białoruś”

„Atomowa histeria w Polsce”. Dostawca LNG z USA otwiera biuro w Pekinie, a nie w Warszawie

:Redaktor propagandowego portalu Regnum Jurij Barańczyk krytykuje wypowiedź ministra spraw zagranicznych RP Witolda Waszczykowskiego na temat kontrowersyjnego projektu elektrowni jądrowej w Ostrowcu na Białorusi.

:Według agencji Reuters amerykańska firma Cheniere Energy otworzy biuro w Pekinie, bo liczy na długoterminową współpracę przy dostawach LNG do tego kraju. Pomimo spotowej dostawy do Polski, Amerykanie nadal nie otworzyli biura w Warszawie. Czytaj dalej„„Atomowa histeria w Polsce”. Dostawca LNG z USA otwiera biuro w Pekinie, a nie w Warszawie”

Kurs na Białoruś hamuje pomoc Polski dla Litwy

System przesyłu gazu na Białorusi.

– PAP podaje, że Sejm Litwy zaapelował w czwartek do Łotwy, Estonii i Polski, by nie kupowały energii elektrycznej z niebezpiecznych elektrowni atomowych. Chodzi przede wszystkim o białoruską siłownię atomową, która powstaje w Ostrowcu, 50 km od Wilna. Jest to kolejny apel północno-wschodniego sąsiada Polski, który pozostaje bez jasnej odpowiedzi z Warszawy – pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny BiznesAlert.pl. Czytaj dalej„Kurs na Białoruś hamuje pomoc Polski dla Litwy”