Magazyny gazu w Polsce. Fot. Gas Storage Poland
Magazyny gazu w Polsce. Fot. Gas Storage Poland

Polska chce rozbudować magazyny gazu. Będzie to niezbędny element zwiększania bezpieczeństwa dostaw w obliczu przewidywanego spadku dostaw z Rosji przez Gazociąg Jamalski. Przyspieszenie prac może wymagać zmian systemowych – pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny BiznesAlert.pl.

Stosunek mocy magazynowych do zapotrzebowania na gaz

Polska posiada magazyny gazu o łącznej pojemności 2,985 mld m sześc. gazu. Wśród nich są magazyny gazu w wyeksploatowanych złożach gazu: Wierzchowice (1,2 mld m sześc.), Husów (0,5), Strachocina (0,360), Swarzów (0,090) i Brzeźnica (0,1), a także w kawernach wyługowanych ze złóż soli: Mogilno (0,598), Kosakowo (0,145).

Polska zużywa rocznie około 17 mld m sześc. rocznie i ta ilość może się prawie podwoić do 2040 roku. Gaz-System przewiduje w projekcie dziesięcioletniego planu rozwoju systemu przesyłowego od 2020 do 2029 roku w prognozie optymalnego rozwoju krajowy popyt na gaz wzrośnie do ponad 27 mld m sześc. a w umiarkowanym do ponad 21 mld m sześc.

Stosunek mocy magazynowych w Polsce do zapotrzebowania wynosi obecnie około 1 do 5. Dla porównania w Niemczech wynosi on  (zużycie 88/pojemność magazynowa 20 mld m sześc. w 2018 roku) 1 do 4 a na Ukrainie prawie 1 do 1 (32/31 m sześc. w 2018 roku). Warto przy tym podkreślić, że największy system magazynów gazu nad Dnieprem powstał w celu przesyłu gazu rosyjskiego na Zachód, a nie tylko w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw na terytorium, na którym obecnie znajduje się wspomniany kraj.

Prognoza zapotrzebowania na usługę przesyłową do 2040 roku. Grafika: Gaz-System

Prognoza zapotrzebowania na usługę przesyłową do 2040 roku. Grafika: Gaz-System

Szybkie magazyny dadzą elastyczność systemu

Biorąc pod uwagę możliwość zmniejszenia dostaw gazu rosyjskiego przez Gazociąg Jamalski będzie konieczne zapewnienie jak największej elastyczności pracy systemu przesyłowego na wypadek przerw dostaw ze Wschodu. Ciśnienie z Jamału nie będzie już pewnym narzędziem utrzymywania go na odpowiednim poziomie w systemie przesyłowym Polski. Rozbudowa magazynów gazu powinna być zatem kolejnym elementem dywersyfikacji źródeł dostaw gazu i zapewnienia bezpieczeństwa jego dostaw. Będzie miała także znaczenie dla elastyczności pracy gazociągu Baltic Pipe wychodzącego na ląd w Niechorzu, terminalu LNG w Świnoujściu oraz FSRU w Zatoce Gdańskiej. Należy zatem zwiększać moce magazynowe z naciskiem na jak największe wykorzystanie kawernowych. Moc zatłaczania i odbioru jest większa w nich większa niż w przestrzeniach powstałych w zczerpanych złożach gazu, co sprawia, że pracują bardziej elastycznie.

Polacy zamierzają rozbudować moce magazynowe. Operator systemu magazynowania – Gas Storage Poland z Grupy PGNiG – zamierza rozbudować magazyny w Mogilnie do 800 mln m sześc. w 2028 roku i Kosakowie do 300 mln m sześc. w okolicach 2035 roku. Gas Storage zamierza także rozbudować magazyn Wierzchowice do nawet 2-3 mld m sześc. Te prace jednak nie ruszyły. Warto dodać, że Gas Storage nie ma własnego majątku i nie może podejmować decyzji inwestycyjnych bez zgody „dużego” PGNiG.

Być może z tego względu decyzje zapadają gdzie indziej. Plan Gaz-System zakłada budowę kawernowego magazynu gazu Damasławek w województwie kujawsko-pomorskim w tamtejszych złożach soli. Zostały już wykonane odwierty badawcze i trwają prace projektowe. Gaz-System podpisał umowę o współpracy z firmą chemiczną Ciech, która mogłaby odebrać sól ze złoża, które musi zostać wyeksploatowane w celu wykorzystania kawern solnych. Magazyn gazu w Damasławku ma dać nową pojemność około mld m sześc. w 2035 roku i razem z magazynem w Mogilnie zapewnić elastyczność w pobliżu tamtejszego węzła.

Lokalizacja magazynu gazu Damasławek. Grafika: Gaz-System

Lokalizacja magazynu gazu Damasławek. Grafika: Gaz-System

Czy Polska potrzebuje oddzielnego operatora magazynów gazu?

W celu maksymalizacji dostępnych mocy magazynowych w Polsce potrzebne jest rozstrzygnięcie i ostateczny podział ról między PGNiG, Gas Storage Poland i Gaz-System. Być może Polska powinna mieć oddzielną spółkę zajmującą się magazynowaniem gazu jak ukraińskie Magistralne Gazoprowody Ukrainy, a może lepiej przekazać te kompetencje istniejącemu Gaz-Systemowi budującemu Damasławek. Obecna inercja powinna się skończyć jak najszybciej, aby Polska mogła zwiększyć moce magazynowe. Alternatywa to wykup przestrzeni w magazynach za granicą, na przykład nad Dnieprem, ale do pełnego wykorzystania jej potencjału także są potrzebne inwestycje, jak Gazociąg Polska-Ukraina i jest to rozwiązanie z ograniczeniami bo największy magazyn w Wolicy przy granicy polsko-ukraińskiej nie jest kawernowy, czyli tak elastyczny jak rodzime obiekty powstałe w wyługowanych złożach soli.

Komisja jest przeciwko derogacji Nord Stream 2 spod dyrektywy gazowej | Odejście od węgla w Niemczech za 40 mld euro. Nie wiadomo kiedy

:Komisja Europejska opowiedziała się przeciwko odstąpieniu Nord Stream 2 od wdrożenia unijnych regulacji antymonopolowych ze zrewidowanej dyrektywy gazowej.

:Jest porozumienie rządu federalnego i czterech regionów węglowych w Niemczech o odejściu od węgla brunatnego w zamian za około 40 mld euro pomocy. Dokument nie zawiera daty porzucenia tego paliwa i będzie przedmiotem dalszych rozmów.

:Naprawa odcinka Mozyrz-Brześć ropociągu Przyjaźń jest według informacji Homeltransnieftu Drużba zdarzeniem rutynowym i zapowiadanym z miesięcznym wyprzedzeniem. Remont ma się zakończyć 17 stycznia.

:OPEC przewiduje spadek zapotrzebowania na ropę kartelu pomimo wzrostu zapotrzebowania globalnego ze względu na wzrost udziałów producentów z USA, którzy notują rekord wydobycia. To ważny sygnał wobec sugestii porzucenia porozumienia naftowego przez Rosję. Czytaj dalej„Komisja jest przeciwko derogacji Nord Stream 2 spod dyrektywy gazowej | Odejście od węgla w Niemczech za 40 mld euro. Nie wiadomo kiedy”

Nord Stream 2 do pierwszego kwartału 2021 roku. Niemcy krytykują sankcje USA | Polska chce porzucić węgiel po 2050 roku

Angela Merkel i Władimir Putin. Fot. Kremlin.ru
Angela Merkel i Władimir Putin. Fot. Kremlin.ru

:Niemiecka kanclerz Angela Merkel spotkała się z prezydentem Federacji Rosyjskiej Władimirem Putinem. Sporny projekt Nord Stream 2 był jednym z głównych tematów. Krytykuje go premier Mateusz Morawiecki.

:Polska strategia energetyczna zakłada, że w 2040 roku około 60 procent energii będzie pochodzić z węgla. Polacy chcą pogodzić te założenia z postulatem neutralności klimatycznej, który negocjują z Komisją Europejską. Czytaj dalej„Nord Stream 2 do pierwszego kwartału 2021 roku. Niemcy krytykują sankcje USA | Polska chce porzucić węgiel po 2050 roku”

Mniej gazu z Rosji płynie przez Ukrainę. Czy Merkel zapyta o to Putina? | Umowa tymczasowa o dostawach ropy z Rosji na Białoruś zamiast rewersu z Polski

Angela Merkel i Władimir Putin. Fot.: Kremlin.ru
Angela Merkel i Władimir Putin. Fot.: Kremlin.ru

:Pomimo sankcji wobec Nord Stream 2 i umowy przesyłowej Ukraina-Rosja dostawy gazu rosyjskiego przez terytorium ukraińskie są niższe niż w 2019 roku. Nie wiadomo czy ten temat padnie na spotkaniu Merkel-Putin zaplanowanym na ten tydzień.

:Ropa z Rosji znów płynie przez Białoruś, ale w sposób ograniczony umową tymczasową na styczeń. Rozmowy o dostawach długoterminowych trwają w powiązaniu ze sporem o dalszą integrację Związku Białorusi i Rosji.

Mniej gazu z Rosji płynie przez Ukrainę. Czy Merkel zapyta o to Putina?

Pomimo sankcji wobec Nord Stream 2 i umowy przesyłowej Ukraina-Rosja dostawy gazu rosyjskiego przez terytorium ukraińskie są niższe niż w 2019 roku. Nie wiadomo czy ten temat padnie na spotkaniu Merkel-Putin zaplanowanym na ten tydzień.

Operator GTS Ukrainy/Deutsche Welle/Kommiersant/Wojciech Jakóbik

 

Problemy Nord Stream 2

Kanclerz Angela Merkel odwiedzi Rosję, by spotkać się z prezydentem Władimirem Putinem. Stanie się to 11 stycznia. Jednym z tematów rozmów będzie gazociąg Nord Stream 2 dotknięty sankcjami USA.

Nord Stream 2 to projekt gazociągu z Rosji do Niemiec przez Morze Bałtyckie, który miał pierwotnie być gotowy do pracy z końcem 2019 roku. Różne czynniki opóźniły go tak, że władze rosyjskie przyznają, iż może rozpocząć dostawy z końcem 2020 roku. Jednym z czynników było wprowadzenie sankcji USA wobec firm zaangażowanych w budowę spornego gazociągu, które spowodowały wycofanie się z budowy wykonawcy, czyli szwajcarsko-holenderskiego Allseas.

Problemy Ukrainy

31 grudnia 2019 roku doszło do porozumienia ukraińsko-rosyjskiego o pięcioletniej umowie przesyłowej na dostawy 65 mld m sześc. gazu ziemnego w 2020 roku i 40 mld w latach 2021-25. Pierwszego stycznia 2020 roku Operator GTS Ukrainy rozpoczął pracę w roli operatora gazociągów przesyłowych nad Dnieprem i przejął przesył gazu. Jednak Operator informuje o spadku wolumenu dostaw gazu przez Ukrainę na początku 2020 roku. Wyniosły one średnio 261 mln m sześc. dziennie w grudniu 2019 roku. W styczniu 2020 roku było to już nie więcej, niż 55 mln m sześc. W pierwszych pięciu dniach było to 35-45 mln m sześc. dziennie (44 mln m sześc. w dniu 5 stycznia, ostatnim podanym na stronie operatora). Operator GTS Ukrainy informuje, że niskie dostawy przez Ukrainę powodują konieczność zwiększania ciśnienia w gazociągach poprzez dostawy z magazynów z Ukrainy zachodniej na wschód. Jednak w rozmowie z BiznesAlert.pl operator przypomina, że umowa przesyłowa z Rosją zawiera klauzulę ship-or-pay zobowiązująca dostawcę (Gazprom) do opłacenia opłaty przesyłowej za sto procent wolumenu z umowy niezależnie od tego, ile faktycznie gazu dostarczy.

Umowa daje teoretycznie stabilność dostaw, ale ukraiński Naftogaz wskazuje, że czyni z niego bufor, jako organizatora dostaw przez Ukrainę. Taryfy przesyłowe pozostaną praktycznie niezmienne przez pięć lat, dając rentowność dostawom Gazpromu. W listopadzie 2019 roku wyniosły 2,61 dolara za 1000 m sześc. za 100 km. Mimo to pierwsze dostawy gazu już omijają Ukrainę. Od pierwszego stycznia dostawy gazu na Bałkany odbywają się z wykorzystaniem odnogi gazociągu Turkish Stream (15,75 mld m sześc. rocznie przepustowości) i porzuceniem Gazociągu Transbałkańskiego (15 mld m sześc. rocznie) dostarczającego surowiec przez Ukrainę. Punkt odbioru gazu rosyjskiego w Bułgarii został przeniesiony z granicy bułgarsko-rumuńskiej na granicę z Turcją.

Czy Merkel zapyta Putina o dostawy gazu przez Ukrainę?

Przywódczyni Niemiec odwiedzi Moskwę wraz z ministrem spraw zagranicznych Heiko Massem. Będzie rozmawiać także o zabójstwie irańskiego generała Kassema Sulejmaniego przez USA praz realizacji postanowień na temat zakończenia konfliktu na wschodzie Ukrainy. Nie wiadomo, czy jednym z tematów rozmów będzie spadek dostaw gazu przez terytorium ukraińskie. Niemcy uczynili z siebie gwaranta bezpieczeństwa dostaw gazu tym szlakiem.

 

Umowa tymczasowa o dostawach ropy z Rosji na Białoruś zamiast rewersu z Polski

Ropa z Rosji znów płynie przez Białoruś, ale w sposób ograniczony umową tymczasową na styczeń. Rozmowy o dostawach długoterminowych trwają w powiązaniu ze sporem o dalszą integrację Związku Białorusi i Rosji.

Reuters/Echo Moskwy/Wojciech Jakóbik

 

Ropa znów płynie na Białoruś

Białoruski Belneftechim poinformował czwartego stycznia o tym, że spodziewa się dostaw 650 tysięcy ton ropy z Rosji w styczniu tego roku. Pierwsza transza ma wynieść 100-130 tysięcy ton w ramach porozumienia z jedną z firm rosyjskich. Rosyjski Transnieft potwierdził nominację dostaw w wysokości 130 tysięcy ton na Białoruś do rafinerii Naftan w Nowopołocku.

Taka ilość ropy z Rosji ma pozwolić na normalne funkcjonowanie rafinerii białoruskich pomimo braku porozumienia w sprawie warunków dostaw w 2020 roku i nieprzedłużenia umowy na dostawy z 2019 roku. Wcześniej Rosjanie zatrzymali czasowo dostawy na Białoruś, nie ograniczając przy tym dostaw przez jej terytorium do Unii Europejskiej, w tym Polski. Źródła RIA Novosti przekonują, że powodem braku porozumienia jest oczekiwanie Białorusi, że otrzyma rabat do 10 dolarów za tonę, czyli różnicę między ceną rynkową a ofertą złożoną Mińskowi przez Moskwę.

Spór o integrację

Spór o warunki dostaw ropy na Białoruś wykracza poza sektor naftowy. Rosjanie chcą skłonić prezydenta Aleksandra Łukaszenkę do pogłębienia integracji w ramach Związku Białorusi i Rosji, tymczasem sektor naftowy wciąż znajduje się pod pełną kontrolą Mińska posiadającego udziały w rafineriach oraz ropociągach przesyłowych.

Obawy Białorusinów przed wschodnim sąsiadem popchnęły władze do rozmów z NATO o wspólnych ćwiczeniach wojskowych. Prezydent Łukaszenko zadeklarował także, że Sojusz Północnoatlantycki nie pozwoli Rosji naruszyć suwerenności jego kraju. Polecił także firmom naftowym poszukiwania alternatyw do dostaw ropy z Rosji. Za tą deklaracją nie poszły na razie konkrety, wśród których jednym mogło być wykorzystanie rewersowych dostaw ropy z Polski. Polski operator ropociągów przesyłowych PERN informuje konsekwentnie o braku zainteresowania strony białoruskiej.

Rozmowy o warunkach dostaw ropy z Rosji na Białoruś odsuwają w cień dyskusje na temat rekompensat za dostarczenie zanieczyszczonej ropy rosyjskiej wiosną 2019 roku. Białorusini oczekują rekompensaty o wartości 70 mln dolarów za przerwę dostaw. Nie wiadomo, czy Białoruś będzie się ubiegać o zwrot kosztów ewentualnego uszkodzenia infrastruktury zanieczyszczoną ropą jak Polska.

 

Koń trojański Rosji na Ukrainie

Umowa przesyłowa Ukraina-Rosja daje teoretycznie stabilność dostaw przez Ukrainę na pięć lat, ale może zawierać kruczki prowadzące do dalszych nadużyć Gazpromu – pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny BiznesAlert.pl. Czytaj dalej„Koń trojański Rosji na Ukrainie”

USA zlikwidowały generała irańskiego. Ropa drożeje | Naftogaz nie składa broni w sporze o Nord Stream 2

:Pentagon potwierdził, że zabił w ataku z powietrza generała irańskich sił specjalnych Al-Quds z Gwardii Rewolucji Islamskiej. Ceny ropy zareagowały istotnymi wzrostami.

:Dyrektor wykonawczy Naftogazu Juri Witrenko ogłosił, że walka jego firmy z projektem Nord Stream 2 się nie skończyła, pomimo porozumienia z rosyjskim Gazpromem o warunkach dostaw gazu przez Ukrainę do 2025 roku.

:Dyrektor wykonawczy Naftogazu Juri Witrenko ogłosił, że walka jego firmy z projektem Nord Stream 2 się nie skończyła, pomimo porozumienia z rosyjskim Gazpromem o warunkach dostaw gazu przez Ukrainę do 2025 roku. Czytaj dalej„USA zlikwidowały generała irańskiego. Ropa drożeje | Naftogaz nie składa broni w sporze o Nord Stream 2”

Jest pięcioletnia umowa o dostawach gazu przez Ukrainę | Gaśnie kolejny reaktor jądrowy w Niemczech

Proces trójstronny bez finału. Pusty stół w Berlinie. Zdjęcie autora
Proces trójstronny bez finału. Pusty stół w Berlinie. Zdjęcie autora

:Naftogaz informuje, że podpisał z Operatorem GTS Ukrainy i Gazpromem pakiet umów zapewniających przesył gazu przez Ukrainę przez pięć lat.

:TASS podaje, że spółka Allseas ze Szwajcarii, która budowała gazociąg Nord Stream 2, ale wycofała się po informacji o sankcjach USA wobec projektu, nie zamierza wracać na budowę.

:EnBW wyłącza kolejny reaktor 1,5 GW w elektrowni jądrowej Philippsburg. Sześć pozostałych o mocy 8 GW będzie pracować przez następne 2-3 lata. Czytaj dalej„Jest pięcioletnia umowa o dostawach gazu przez Ukrainę | Gaśnie kolejny reaktor jądrowy w Niemczech”

Gazprom płaci Naftogazowi. Trwa walka o każdy przecinek nowego kontraktu | Trump ostrzega przed emisją gazów cieplarnianych przy produkcji wiatraków

Donald Trump i Jean-Claude Juncker. Fot. EEAS

:Ukraiński Naftogaz potwierdził odbiór 2,9 mld dolarów od Gazpromu zasądzonych przez arbitraż w sporze o umowę przesyłową. To element przygotowań do podpisania nowego kontraktu przed Nowym Rokiem.

:Minister energetyki Rosji Aleksander Nowak zadeklarował, że gazociąg Nord Stream 2 rozpocznie dostawy do końca 2020 roku. To kolejne opóźnienie projektu, prawdopodobnie nastąpiło wskutek sankcji USA.

:Prezydent USA Donald Trump skrytykował energetykę wiatrową uznając ją za zagrożenie ze względu na emisję przy produkcji turbin wiatrowych. Czytaj dalej„Gazprom płaci Naftogazowi. Trwa walka o każdy przecinek nowego kontraktu | Trump ostrzega przed emisją gazów cieplarnianych przy produkcji wiatraków”

Były kanclerz-lobbysta na celowniku przez sankcje USA wobec Nord Stream 2 | Białoruś chce eksportować energię do Polski

:Niemiecka partia liberałów FDP oczekuje zbadania roli byłego kanclerza Gerharda Schroedera z partii socjalistów SPD przy promocji projektu Nord Stream 2.

:Nowy operator gazociągów przesyłowych na Ukrainie przeszedł certyfikację. Oznacza to, że będzie mógł zostać stroną kontraktu przesyłowego negocjowanego przez Kijów i Komisję Europejską z Rosjanami. Ci jednak mogą opóźnić rozmowy.

:Uniwersytet Stanforda zbadał możliwe ścieżki dojścia poszczególnych krajów na świecie do neutralności klimatycznej zakładającej stworzenie miksu energetycznego opartego w stu procentach na Odnawialnych Źródłach Energii (OZE) do 2050 roku.

:Białoruskie Belenergo oferuje Polsce kontrakt na dostawy energii elektrycznej pomimo braku zainteresowania Polskich Sieci Elektroenergetycznych budową połączenia elektroenergetycznego. Czytaj dalej„Były kanclerz-lobbysta na celowniku przez sankcje USA wobec Nord Stream 2 | Białoruś chce eksportować energię do Polski”

Czy Niemcy poświęcą porządek transatlantycki dla Nord Stream 2?

Planowane terminale LNG w Niemczech. Grafika: Wojciech Jakóbik
Planowane terminale LNG w Niemczech. Grafika: Wojciech Jakóbik

Nie ma porozumienia gazowego Ukraina-Rosja, choć jest ono coraz bliżej. Jeżeli rząd niemiecki faktycznie blefował w tej sprawie, by chronić Nord Stream 2, zachwieje porządkiem transatlantyckim – pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny BiznesAlert.pl. Czytaj dalej„Czy Niemcy poświęcą porządek transatlantycki dla Nord Stream 2?”